Cách quản lý bán hàng trên máy tính: từ bảng tính đến phần mềm cho cửa hàng nhỏ
Cách quản lý bán hàng trên máy tính cho cửa hàng nhỏ: dựng bảng tính, khi nào dùng phần mềm, nhịp làm việc trong ngày và báo cáo cần xem mỗi tuần.
Nhiều chủ cửa hàng nhỏ vẫn ghi bán hàng bằng sổ tay và máy tính bỏ túi. Cách này chạy được khi mỗi ngày chỉ có vài chục đơn, nhưng đến lúc cần biết hôm nay bán được bao nhiêu, mặt hàng nào sắp hết hoặc khách nào còn nợ thì cuốn sổ trở thành điểm nghẽn. Bài này hướng dẫn cách quản lý bán hàng trên máy tính, từ cách dựng bảng tính đơn giản đến lúc nên chuyển sang phần mềm, qua hai ví dụ: cửa hàng văn phòng phẩm và cửa hàng đồ gia dụng.
Các con số trong bài là số giả định để minh họa. Anh chị thay bằng số thực tế của cửa hàng.
Trước khi mở máy tính: quyết định ghi những gì
Sai lầm đầu tiên là mở bảng tính ra rồi thêm cột tùy hứng. Sau hai tuần, bảng có hai mươi cột nhưng không ai nhập đủ. Hãy chốt trước danh sách thông tin tối thiểu, chỉ gồm những thứ thực sự dùng để ra quyết định.
Với việc bán hàng, cần bốn nhóm dữ liệu. Thứ nhất là danh mục hàng: mã hàng, tên, đơn vị tính, giá nhập, giá bán. Thứ hai là giao dịch bán: ngày, mã hàng, số lượng, giá bán thực tế, hình thức thanh toán. Thứ ba là tồn kho: số lượng đầu ngày, nhập, bán, tồn cuối. Thứ tư là khách và công nợ nếu cửa hàng có bán chịu.
Nếu chỉ chọn được một thứ để làm đúng trước, hãy chọn danh mục hàng có mã riêng. Mọi báo cáo sau này đều dựa vào mã hàng. Hai sản phẩm cùng tên nhưng khác quy cách mà không có mã riêng sẽ làm sai cả số lượng lẫn doanh thu.
Cách 1: dùng bảng tính cho cửa hàng dưới 100 mặt hàng
Bảng tính phù hợp khi danh mục còn nhỏ, một người nhập liệu và chưa cần nhiều máy cùng bán. Cấu trúc gọn nhất là ba trang tính.
Trang Danh mục: mỗi dòng một mặt hàng, có mã, tên, đơn vị, giá nhập, giá bán. Trang Bán hàng: mỗi dòng một lần bán một mặt hàng, gồm ngày, mã hàng, số lượng, đơn giá, thành tiền. Cột tên hàng và đơn giá có thể lấy tự động từ trang Danh mục bằng hàm tra cứu để tránh gõ sai. Trang Tổng hợp: dùng hàm tính tổng theo điều kiện để ra doanh thu theo ngày, theo mặt hàng.
Ví dụ cửa hàng văn phòng phẩm có 80 mặt hàng. Mỗi sáng, chủ cửa hàng mở trang Bán hàng, cuối ngày nhập các dòng bán từ hóa đơn giấy hoặc sổ ghi nhanh. Trang Tổng hợp cho biết tổng doanh thu ngày và top 5 mặt hàng bán chạy. Khi thấy bút bi xanh và giấy A4 bán nhanh hơn hẳn, chủ cửa hàng biết cần nhập sớm trước mùa tựu trường.
Hạn chế của cách này cần nói rõ. Bảng tính không tự trừ tồn khi bán, nên phải tự lập công thức và dễ sai khi ai đó sửa nhầm dòng. Hai người nhập cùng lúc dễ ghi đè. Không có phân quyền, nghĩa là ai mở được file cũng sửa được giá. Hãy bật chế độ bảo vệ ô công thức và sao lưu file mỗi cuối ngày.
Cách 2: dùng phần mềm bán hàng khi có nhiều thao tác lặp lại
Phần mềm bán hàng đáng cân nhắc khi bạn gặp một trong các dấu hiệu sau: bán từ hai nhân viên trở lên, cần in hóa đơn tại quầy, có hơn vài trăm mặt hàng, hoặc cần xem tồn kho thời gian thực. Phần mềm gom ba việc vào một thao tác: tạo đơn, trừ tồn, ghi doanh thu.
Ví dụ cửa hàng đồ gia dụng có 600 mặt hàng gồm nồi, chảo, hộp đựng, quạt. Nhân viên chọn sản phẩm bằng tên hoặc quét mã, hệ thống tự lấy giá và trừ tồn. Chủ cửa hàng ở nhà vẫn xem được báo cáo doanh thu cuối ngày. Điểm lợi lớn nhất không nằm ở tốc độ bán mà ở độ tin cậy của số liệu, vì không còn khâu chép lại từ giấy sang máy.
Khi chọn phần mềm, nên thử bằng một ngày bán thật hoặc bản dùng thử, kiểm tra ba thứ: nhập danh mục có nhanh không (có nhập hàng loạt từ file không), tạo đơn có ít thao tác không, báo cáo có xuất ra bảng tính được không. Nếu quan tâm tới aSeller, anh chị xem trang bảng giá và hướng dẫn để đối chiếu với nhu cầu thực tế của cửa hàng.
Một ngày bán hàng trên máy tính, tính theo khung giờ
Quy trình dù dùng bảng tính hay phần mềm đều theo nhịp giống nhau. Việc dễ nhất là gắn mỗi việc vào một khung giờ cố định để thành thói quen.
Trước giờ mở cửa: mở máy, kiểm tra tồn các mặt hàng bán chạy, xem có mặt hàng nào dưới mức tối thiểu cần báo nhập. Trong ngày: mỗi giao dịch được ghi ngay tại quầy, không để dồn đến cuối ngày vì dồn thì dễ quên và sai. Giữa ngày, nếu có thời gian: rà nhanh các đơn bất thường như giảm giá lớn hoặc số lượng lạ. Cuối ngày: đối chiếu tiền mặt trong két với tổng doanh thu tiền mặt trên máy, ghi chênh lệch nếu có, sao lưu dữ liệu.
Với cửa hàng văn phòng phẩm, khung giờ cao điểm là đầu giờ sáng và cuối giờ chiều khi học sinh và nhân viên văn phòng ghé mua. Ghi ngay tại quầy là bắt buộc, vì chờ đến tối rất khó nhớ ai mua gì. Với cửa hàng đồ gia dụng, cao điểm thường vào cuối tuần, nên hãy chuẩn bị nhân viên thứ hai để một người chuyên bán, một người chuyên ghi và đóng gói.
Những báo cáo nên xem mỗi tuần
Dữ liệu chỉ có giá trị khi được xem. Mỗi tuần, dành 20 phút xem bốn báo cáo.
Doanh thu theo ngày: nhìn ngày nào mạnh ngày nào yếu để sắp lịch nhân viên. Mặt hàng bán chạy và bán chậm: hàng bán chạy cần đảm bảo không hết, hàng bán chậm cần xử lý như giảm giá hoặc ngừng nhập. Tồn kho dưới mức tối thiểu: danh sách cần nhập. Công nợ quá hạn: danh sách khách cần nhắc.
Ví dụ giả định: cửa hàng đồ gia dụng thấy hộp đựng thực phẩm bán 40 chiếc mỗi tuần nhưng tồn còn 25. Nghĩa là chưa tới một tuần là hết. Chủ cửa hàng đặt hàng ngay thay vì chờ khách hỏi mà không có.
Khi nào chuyển từ bảng tính sang phần mềm
Không cần chuyển quá sớm, cũng đừng chờ tới lúc rối loạn. Hãy chuyển khi thấy ít nhất hai trong bốn dấu hiệu sau: mất hơn 30 phút mỗi ngày để nhập lại số liệu; từng bị chênh tồn kho mà không biết lý do; có nhiều hơn một người cùng bán; chủ muốn xem số liệu khi không có mặt tại cửa hàng.
Khi chuyển, đừng bỏ bảng tính ngay. Chạy song song một đến hai tuần, đối chiếu doanh thu hai nơi mỗi cuối ngày. Nếu khớp, dừng bảng tính. Nếu lệch, tìm nguyên nhân trước khi dừng.
Lỗi thường gặp khi mới chuyển sang quản lý trên máy tính
Lỗi thứ nhất là nhập danh mục cẩu thả: cùng một sản phẩm có ba tên khác nhau, khiến báo cáo bán chạy bị chia nhỏ và không phản ánh đúng. Hãy đặt quy tắc đặt tên một lần, ví dụ "loại hàng - tên - quy cách", và ai thêm hàng mới cũng theo quy tắc đó.
Lỗi thứ hai là giá bán thay đổi nhưng không cập nhật trong danh mục, nên máy tính một giá, quầy một giá. Mỗi khi đổi giá, chỉ một người được sửa và phải ghi ngày đổi. Lỗi thứ ba là bỏ qua kiểm kê: số tồn trên máy chỉ đúng nếu nhập và bán đều ghi đủ, nên mỗi tháng cần đếm thực tế ít nhất nhóm hàng giá trị cao và đối chiếu. Lỗi thứ tư là nhập liệu dồn cuối ngày hoặc cuối tuần, khiến số liệu thiếu và không thể dùng để ra quyết định kịp thời.
Ví dụ ở cửa hàng văn phòng phẩm: giấy A4 có hai nhãn, mỗi nhãn nhập kho bằng một tên khác nhau. Báo cáo cuối tháng cho thấy mỗi loại chỉ bán vài chục ream và không nổi bật, trong khi gộp lại là mặt hàng bán chạy nhất. Chỉ cần gộp mã, quyết định nhập hàng đã khác đi.
Kế hoạch bắt đầu trong bảy ngày
Ngày 1 và 2: lập danh mục hàng có mã, bắt đầu từ 20 mặt hàng bán chạy nhất. Ngày 3: chốt quy tắc đặt tên và đặt giá. Ngày 4 đến 6: ghi giao dịch ngay tại quầy, cuối ngày đối chiếu tiền mặt. Ngày 7: xem bốn báo cáo tuần, ghi ra ba việc cần làm tuần sau. Sau bảy ngày, bạn đã có thói quen và dữ liệu đủ để quyết định tiếp tục với bảng tính hay chuyển sang phần mềm.
Lưu ý an toàn dữ liệu
Dữ liệu bán hàng là tài sản của cửa hàng. Đặt mật khẩu riêng cho từng người dùng thay vì dùng chung. Sao lưu ra nơi khác ngoài chiếc máy đang dùng, vì máy hỏng hoặc mất là mất sạch. Không để nhân viên mới có quyền sửa giá hoặc xóa đơn ngay từ đầu; cấp quyền dần theo mức tin cậy.
Tóm lại, quản lý bán hàng trên máy tính là chuyện chọn công cụ vừa với quy mô: bảng tính khi còn nhỏ, phần mềm khi thao tác lặp lại nhiều và cần số liệu đáng tin. Bắt đầu bằng danh mục hàng có mã rõ ràng, ghi giao dịch ngay tại quầy và xem báo cáo mỗi tuần. Anh chị có thể tìm hiểu thêm tại trang chủ aSeller.
Áp dụng ngay cho cửa hàng của bạn với aSeller
Phần mềm quản lý bán hàng đa kênh aSeller giúp bạn quản lý đơn hàng, kiểm kho, in hóa đơn và đối soát công nợ siêu tốc. Hoàn toàn miễn phí khởi đầu!