Cẩm nang quản lý 14/10/2026 • Đội ngũ chuyên gia aSeller

Báo cáo doanh thu chi phí lợi nhuận: cách đọc và lập báo cáo một trang cho cửa hàng

Giải thích báo cáo doanh thu chi phí lợi nhuận cho cửa hàng nhỏ: cách tính giá vốn, điểm hòa vốn, bố cục báo cáo một trang và cách đọc số liệu.

Doanh thu cao chưa chắc là cửa hàng đang lãi. Nhiều chủ cửa hàng nhìn tổng tiền thu về cuối tháng rồi mừng, đến khi trừ tiền hàng, tiền thuê, lương và các khoản lặt vặt mới thấy phần còn lại rất mỏng. Báo cáo doanh thu, chi phí, lợi nhuận là cách đặt ba con số này cạnh nhau để nhìn đúng sức khỏe cửa hàng. Bài này giải thích từng con số, cách ghép thành một báo cáo một trang và cách đọc báo cáo qua hai ví dụ: cửa hàng mỹ phẩm và tiệm điện thoại phụ kiện.

Mọi số liệu dưới đây là số giả định, chỉ để minh họa. Anh chị thay bằng số thật của cửa hàng.

Chủ cửa hàng xem báo cáo doanh thu và chi phí trên máy tính

Ba con số, ba câu hỏi khác nhau

Doanh thu trả lời câu hỏi: cửa hàng bán được bao nhiêu tiền. Chi phí trả lời: để bán được số đó, cửa hàng đã bỏ ra bao nhiêu. Lợi nhuận trả lời: sau cùng, chủ cửa hàng giữ lại được bao nhiêu. Ba con số liên hệ chặt nhưng không thể thay thế nhau. Một cửa hàng có thể tăng doanh thu mà lợi nhuận giảm nếu giảm giá quá tay hoặc chi phí tăng nhanh hơn.

Điều quan trọng là thống nhất cách tính ngay từ đầu. Doanh thu nên lấy theo giá bán thực tế sau giảm giá, không tính hàng đã trả lại. Chi phí tách làm hai nhóm: giá vốn hàng bán (tiền hàng của những món đã bán) và chi phí hoạt động (thuê mặt bằng, lương, điện nước, vận chuyển, marketing). Lợi nhuận tính theo hai tầng: lợi nhuận gộp bằng doanh thu trừ giá vốn, lợi nhuận ròng bằng lợi nhuận gộp trừ chi phí hoạt động.

Giá vốn: con số dễ tính sai nhất

Giá vốn là tiền nhập của những món đã bán, không phải toàn bộ tiền nhập hàng trong tháng. Nếu tháng này nhập 100 triệu đồng hàng nhưng chỉ bán hết một nửa, giá vốn chỉ là phần đã bán. Phần còn lại vẫn là tài sản nằm trong kho, chưa phải chi phí.

Công thức dễ dùng: giá vốn bằng tồn đầu kỳ cộng nhập trong kỳ trừ tồn cuối kỳ. Muốn có tồn cuối kỳ đúng thì cần kiểm kê thực tế, hoặc dùng số tồn trên phần mềm khi dữ liệu nhập bán đã đủ. Nếu nhập nhiều lần với giá khác nhau, cần thống nhất cách tính giá nhập trung bình hoặc theo từng lô, và dùng nhất quán.

Ví dụ tiệm điện thoại phụ kiện: tồn đầu tháng 40 triệu đồng, nhập thêm 30 triệu đồng, kiểm kê cuối tháng còn 35 triệu đồng. Giá vốn bằng 40 cộng 30 trừ 35, tức 35 triệu đồng. Nếu doanh thu là 60 triệu đồng thì lợi nhuận gộp là 25 triệu đồng, tương ứng biên 41,7 phần trăm.

Chi phí hoạt động: chia theo cố định và biến đổi

Chi phí cố định là khoản phát sinh dù bán nhiều hay ít: tiền thuê mặt bằng, lương cơ bản, phí phần mềm, internet. Chi phí biến đổi tăng theo doanh số: hoa hồng, bao bì, phí giao hàng, phí thanh toán thẻ. Tách hai nhóm giúp bạn tính được mức doanh thu tối thiểu để hòa vốn.

Cách tính hòa vốn đơn giản: chia tổng chi phí cố định cho biên lợi nhuận gộp. Ví dụ cửa hàng mỹ phẩm có chi phí cố định 18 triệu đồng mỗi tháng và biên lợi nhuận gộp 45 phần trăm. Doanh thu hòa vốn xấp xỉ 18 chia 0,45, tức 40 triệu đồng. Dưới mức này cửa hàng lỗ, trên mức này bắt đầu có lãi. Con số này giúp chủ cửa hàng biết mỗi ngày cần bán tối thiểu bao nhiêu, thay vì cảm giác chung chung.

Đừng quên các khoản dễ bị bỏ sót: tiền công của chính chủ cửa hàng nếu đứng quầy, khấu hao kệ tủ, tiền chiết khấu cho khách quen, hàng hỏng hoặc hết hạn. Bỏ sót những khoản này làm lợi nhuận trên giấy đẹp hơn thực tế.

Báo cáo một trang: bố cục nên có

Báo cáo hữu ích là báo cáo đọc xong trong năm phút. Bố cục một trang gồm năm khối theo thứ tự trên xuống dưới.

Khối 1, doanh thu: tổng doanh thu, số đơn, giá trị đơn trung bình, so với kỳ trước. Khối 2, giá vốn và lợi nhuận gộp: kèm biên lợi nhuận gộp theo phần trăm. Khối 3, chi phí hoạt động: liệt kê từng khoản chính, không gộp thành một con số. Khối 4, lợi nhuận ròng: kèm tỷ lệ trên doanh thu. Khối 5, ghi chú: ba dòng giải thích điều gì khiến số thay đổi so với kỳ trước.

Khối ghi chú thường bị bỏ qua nhưng lại quan trọng nhất. Một bảng số không có lời giải thích buộc người đọc tự đoán. Chỉ cần viết "doanh thu tăng do đợt khuyến mãi cuối tuần, nhưng biên gộp giảm 3 điểm vì giảm giá sâu" là báo cáo đã trở thành công cụ ra quyết định.

Đọc báo cáo: năm tình huống thường gặp

Doanh thu tăng, lợi nhuận giảm: kiểm tra biên gộp, có thể do giảm giá nhiều hoặc giá nhập tăng chưa điều chỉnh giá bán. Doanh thu giảm, lợi nhuận giữ nguyên: có thể cửa hàng bán ít hàng biên thấp hơn, đó là tín hiệu tốt. Biên gộp ổn nhưng lợi nhuận ròng giảm: chi phí hoạt động đang phình, soát từng khoản. Lợi nhuận tốt nhưng tiền mặt cạn: hàng tồn hoặc công nợ đang giữ tiền, cần xem báo cáo tồn kho và công nợ. Lợi nhuận âm một tháng: đừng vội kết luận, so với cùng kỳ và với mức hòa vốn.

Ví dụ cửa hàng mỹ phẩm: tháng 10 doanh thu 70 triệu đồng, tăng 20 phần trăm nhờ chạy đợt giảm giá. Nhưng biên gộp từ 45 phần trăm xuống 38 phần trăm, lợi nhuận gộp chỉ tăng từ 26,1 lên 26,6 triệu đồng. Nghĩa là bán nhiều hơn rất nhiều nhưng tiền giữ lại gần như không đổi. Đợt giảm giá lần sau cần giới hạn vào nhóm hàng có biên cao hoặc hàng sắp cận date.

Ví dụ trọn vẹn: báo cáo tháng của tiệm điện thoại phụ kiện

Để thấy cách ghép các khối, hãy theo dõi một báo cáo giả định. Doanh thu tháng 60 triệu đồng từ 420 đơn, giá trị đơn trung bình khoảng 143.000 đồng. Giá vốn 35 triệu đồng nên lợi nhuận gộp 25 triệu đồng, biên 41,7 phần trăm. Chi phí hoạt động gồm thuê mặt bằng 8 triệu đồng, lương một nhân viên 7 triệu đồng, điện internet 1,5 triệu đồng, phí phần mềm và đóng gói 1,5 triệu đồng, tổng 18 triệu đồng. Lợi nhuận ròng 7 triệu đồng, chiếm 11,7 phần trăm doanh thu.

Đọc báo cáo này: biên gộp khá tốt vì phụ kiện như ốp lưng, cáp sạc có biên cao, nhưng phần lớn lợi nhuận gộp bị chi phí cố định nuốt mất. Doanh thu hòa vốn là 18 chia 0,417, khoảng 43,2 triệu đồng, nên tháng này an toàn ở mức 16,8 triệu đồng. Nếu tháng sau doanh thu rơi xuống 45 triệu đồng thì lợi nhuận gần như bằng không. Chủ tiệm có hai hướng: tăng tỷ trọng hàng biên cao như phụ kiện bán kèm máy, hoặc đàm phán lại các khoản cố định.

Ghi chú của kỳ này có thể gồm ba dòng: doanh thu giữ ổn nhờ bán kèm ốp lưng và kính cường lực; biên gộp giảm nhẹ vì nhập lô sạc nhanh giá cao hơn; cần xem lại giá bán sạc nhanh. Ba dòng như vậy giúp lần xem báo cáo sau có điểm bắt đầu.

Cách lấy số mà không mất cả ngày

Việc tốn thời gian nhất là gom số. Nếu bán bằng phần mềm, doanh thu, giá vốn và tồn kho thường có sẵn trong báo cáo, bạn chỉ cần nhập thêm chi phí hoạt động. Nếu dùng bảng tính, hãy làm một trang chi phí riêng, mỗi khoản chi ghi ngay khi phát sinh với ngày, nhóm chi, số tiền. Cuối tháng, tổng hợp theo nhóm chỉ mất vài phút.

Nhịp xem báo cáo hợp lý là hàng tuần xem nhanh doanh thu và biên gộp, hàng tháng làm báo cáo đầy đủ năm khối. Nếu cần công cụ ghi nhận bán hàng và tồn kho đồng bộ, anh chị có thể tham khảo phần mềm quản lý bán hàng aSeller. Phần cách tính lợi nhuận chi tiết hơn có trong bài cách tính lợi nhuận cửa hàng.

Lỗi làm báo cáo khiến số liệu sai lệch

Lấy tiền nhập hàng thay cho giá vốn khiến lợi nhuận tháng nhập nhiều bị âm giả và tháng nhập ít bị đẹp giả. Trộn tiền cá nhân với tiền cửa hàng làm chi phí bị phình hoặc thiếu. Ghi chi phí theo ngày thanh toán thay vì ngày phát sinh làm số các tháng lệch nhau. Không trừ hàng trả lại và chiết khấu khỏi doanh thu làm doanh thu cao hơn thực tế. Thay đổi cách tính giữa các tháng khiến việc so sánh vô nghĩa.

Cuối cùng, hãy làm báo cáo đầu tiên thật đơn giản cho tháng vừa rồi, dù số chưa hoàn hảo. Sau hai đến ba tháng, bạn sẽ thấy xu hướng, biết khoản nào đáng cắt, nhóm hàng nào đáng đẩy. Một báo cáo thô nhưng đều đặn có giá trị hơn một báo cáo đẹp chỉ làm một lần.

Áp dụng ngay cho cửa hàng của bạn với aSeller

Phần mềm quản lý bán hàng đa kênh aSeller giúp bạn quản lý đơn hàng, kiểm kho, in hóa đơn và đối soát công nợ siêu tốc. Hoàn toàn miễn phí khởi đầu!